Het compromis-complex

We zijn in de vrije, westerse wereld goed in het sluiten van compromissen. Zo goed, dat je van de meeste compromissen niet eens meer weet wie het compromis eigenlijk heeft gewild. Ik herinner me bijvoorbeeld dat iemand uit Ede zich heel erg heeft ingezet om dubbelfuncties bij de VVD te verbieden (je mag bijvoorbeeld geen lid van de gemeenteraad en Provinciale Staten). Kort nadat het werd aangenomen zei ze haar lidmaatschap op. De regeling bestaat echter nog steeds en er zijn ongetwijfeld ontelbare vergelijkbare afspraken. Waarom houden we ons eigenlijk aan afspraken als niemand meer weet waarom de regeling ooit is ingesteld?

 

Nieuwe bezems vegen schoon

In de jaren 80 van de vorige eeuw hadden we een boterberg en een melkplas; een overschot van geproduceerde voedingsmiddelen. Tegenwoordig hebben we een compromis-complex; we worden allemaal chagrijnig van de boterberg aan compromissen, die vaak ingaan tegen het menselijke gevoel. Dit wordt duidelijk door allerhande groepering in Europa en de Verenigde Staten, die weten hoe we weer terug moeten keren tot de menselijke maat. We noemen ze ‘populisten’, maar in feite willen ze de wereld weer teruggeven aan de burger. Ze willen terug naar de eenvoud in het leven.

 

Ik ga hier niet aangeven wat de verschillen zijn tussen wensen van de verschillende populistische partijen. Er is wel een duidelijke overeenkomst: de afkeer van het compromis. Alle populistische partijen hebben een visie over de wijze waarop de wereld moet worden ingericht en de verwijdering van allerhande compromissen is hierbij een rode draad.

 

De compromisloze maatschappij en de gewone burger

Er is tegenwoordig één persoon, die deze gedachte niet alleen voorstaat, maar ook krachtig genoeg is om het door te voeren: Donald Trump. De afgelopen twee jaar is hij als een olifant door de porseleinkast gegaan. Kenmerkend is, dat hij het compromis rigoureus terzijde schuift. Zo erg dat toegeven aan zijn wensen zelfs zijn keiharde hoon oplevert (geef hem vooral geen hand!). Het gevolg is nu – bij een sterke positie van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden – dat de overheid muurvast zit. Deze week is er een tijdelijk oplossing gevonden voor miljoenen ambtenaren, die al een maand niet zijn betaald. Feitelijk heeft Trump deze mensen echter het advies gegeven om heel snel te gaan solliciteren. Over 3 weken gaat het gewoon verder en nu is iedereen gewaarschuwd.

 

Er is wel een probleem met de compromisloze samenleving. Heeft u een partner of kinderen of collega’s? Dan zult u vast wel merken, dat het moeite kost om uw geweldige inzicht gedeeld te krijgen. En draai het eens om en bedenk eens hoe het voelt als iemand in uw omgeving zijn/haar mening probeert door te duwen en niet naar u wil luisteren. Heeft u nooit zo’n manager gehad? En bent u het altijd eens met uw partner? Hoe voelt dat als die ander iets anders wilt dan uzelf? Dan wilt u toch ook dat er wat beter naar u geluisterd wordt? Dan wilt u toch een compromis?

 

Dictatuur of compromis

Er is in de wereld volop ervaring met de compromisloze samenleving. We noemen dat een dictatuur. Wanneer je aan de goede kant staat of je niet met je eigen ontwikkeling bemoeit gaat dat best. Als je het akkoord vind dat af en toe er over je heen gelopen wordt is het ook geen probleem, maar in een vrije samenleving blijkt niemand erg enthousiast te zijn voor overheersing door een ander. Zeker de populisten niet! Het kenmerk van populisten is dat ze er ontzettend van balen, dat er zo slecht naar hen geluisterd wordt. Het is daarom ook heel opmerkelijk, dat ze heel erg slecht naar anderen luisteren.

 

Nu hebben populisten zeker geen ongelijk. Ik mag dan ook hopen, dat we ook een compromis kunnen vinden, zodat we het beste van beide werelden kunnen combineren. Ik vrees echter dat we dan even ver zijn als nu. Je zou er een complex van krijgen; van compromissen.

 

Met liberale groeten,

 

Peter Lamberts

 

Leuke column? Delen mag