De fabel van de krekel en de mier

 

De fabel van de krekel en de mier van Jean de la Fontaine kan niet actueler zijn dan nu. De krekel maakte plezier in de zomer, terwijl de mier hard werkte om ook in de winter reserves te hebben. De krekel vond dat onzin en lachte de mier uit. Het is een bekende fabel en het laat zich raden dat toen de winter kwam de krekel berooid en hongerig bij de mier aanklopte voor hulp.

De vergelijking met de huidige situatie kan niet duidelijker zijn. Terwijl Noord-Europese landen (en dan ook vooral de ‘rechtse’ en ‘midden’-partijen) de economische rugwind gebruikten om de begroting op orde te krijgen en diverse hervormingen door te voeren gebruikten de zuidelijke landen (en Frankrijk) de lage rente vooral om zich nog erger in de schulden te steken dan na afloop van de Lehman-crisis. Er zijn echter twee belangrijke verschillen tussen de fabel en de werkelijkheid:

 

Verschil 1: in de fabel was de krekel deemoedig en zag zijn fouten in

Je zou denken dat de Zuid-Europese landen zouden inzien dat er aanpassingen in hun gedrag nodig zijn. Ik ben vooral hoogst verbaasd dat met name Italië te keer gaat alsof ze al jaren haar best doet om haar financiën op orde te krijgen. De middelvinger, die ze ons verwijten hebben wij jarenlang van hen gehad. Toen premier Renzi de nodige hervormingen door probeerde te voeren hebben de kiezers hem met het grootste gemak ingeruild voor partijen, die beloofden veel geld uit te gaan geven (en ook hun uiterste best hebben gedaan om dat ook daadwerkelijk te doen).

 

Nu verwacht ik niet dat een deemoedige Italiaan na deze crisis als een noordeling tekeer gaat om te komen tot een hervorming van zijn samenleving. De huidige instelling geeft echter de overtuiging dat we straks meedelen in hun tekorten zonder dat we enige inspraak hebben in de wijze waarop ze in het vervolg met hun financiën om gaan. Er is ook nog zoiets als: wie betaald bepaalt, en da kan nou eenmaal niet bij een ander zelfstandig land.

 

Verschil 2: de mier laat de krekel aan zijn lot over

Als je de fabel leest dan wordt het liberale principe van de ‘eigen verantwoordelijkheid’ heel cru ingevuld: de mier weigert iedere ondersteuning en de lezer begrijpt dat de krekel de winter niet zal overleven. Nu was dat in de tijd van De la Fontaine niet zo heel bijzonder en in de echte natuur sterft de insectenpopulatie iedere normale winter massaal door de kou en dat neemt niet af dat het jaar er na weer volop insecten terug komen.

 

De mens heeft eeuwen lang haar best gedaan om beter voor elkaar te kunnen zorgen dat conform de harde wetten van de natuur. Het is ons gelukt om veel ziektes te verslaan en de pieken en dalen in de beschikbaarheid van voedsel en andere goederen gelijk te verdelen over de mensen en over de tijd. Kortom: we gaan uiteindelijk nog steeds dood, maar de natuur heeft steeds minder vat op ons.

 

De corona-crisis dreigt dit kritische bouwwerk in één klap overhoop te halen. Het is dan ook geen optie voor ons om anderen in de modder te laten wegzakken, want dan zakken we zelf onvermijdelijk mee. De vraag is echter hoe je helpt. Zonder corona-crisis zakten de Zuid-Europese landen al weg in de modder. Deze opstelling belooft weinig goeds voor de periode na de crisis.

 

Met liberale groeten,

 

Peter Lamberts