De Barneveldse VVD hecht eraan dat ieder kind toegang heeft tot goed onderwijs op een passende school dichtbij huis. Recent deed de Hoge Raad een uitspraak over leerlingen die niet naar school gaan, omdat hun ouders een beroep hebben gedaan op de vrijstelling van leerplicht op basis van geloofsovertuiging. De Hoge Raad gaf deze ouders ongelijk. Deze uitspraak wordt gezien als een aanscherping van de regels, en betekent dat vrijstellingen minder vaak zullen worden afgegeven. Wij willen graag weten hoe de gemeente Barneveld hiermee omgaat.
Inleiding
In april 2026 deed een ouderpaar een beroep op de leerplichtvrijstelling op grond van hun geloofsovertuiging, de Tasawwuf. Het gerechtshof heeft het beroep op leerplichtvrijstelling afgewezen als het gaat om openbare scholen, omdat de bezwaren van de ouders tegen het onderwijs op openbare scholen niet zijn aan te merken als voldoende concreet en zwaarwegend. Omdat er in de praktijk ook vragen bestonden over de manier waarop het toetsingskader voor vrijstelling moet worden toegepast, geldt deze uitspraak ook als verduidelijking van eerdere rechtspraak van de Hoge Raad. Dat kader wordt nu als volgt uitgelegd:
De Hoge Raad is van oordeel dat met betrekking tot openbare scholen alleen nog met succes een beroep kan worden gedaan op de vrijstellingsgrond als komt vast te staan dat het onderwijs op alle openbare scholen binnen redelijke afstand van de woning, voor zover dat onderwijs godsdienstig, levensbeschouwelijk of maatschappelijk van aard is, niet plaatsvindt op een objectieve, kritische en pluralistische manier. Dit zal in de praktijk betekenen dat een beroep op deze vrijstellingsgrond, waar het gaat om openbaar onderwijs, nog slechts onder uitzonderlijke omstandigheden zal kunnen slagen.
Situatie in Barneveld
In Barneveld zijn in schooljaar 2025/2026 39 vrijstellingen verleend omdat er geen school in de buurt is die aansluit bij de religieuze of levensovertuiging van ouders. De Barneveldse VVD hecht eraan dat ieder kind toegang heeft tot goed onderwijs op een passende school dichtbij huis. Daarom vinden wij het, net als de Hoge Raad, van belang dat er zo min mogelijk vrijstellingen van de leerplicht worden gegeven op basis van religieuze of levensbeschouwelijke gronden, omdat er in de gemeente ook goed openbaar onderwijs aanwezig is.
Gestelde vragen.
Raadslid Marjet van Rietschoten stelde de volgende vragen:
- Is het college bekend met de recente uitspraak van de Hoge Raad?
- Is het college bekend met dit aantal van 39 vrijstellingen op grond van geloofsovertuiging?
- Is het college het met ons en de Hoge Raad eens dat vrijstelling op basis van religieuze gronden, terwijl er openbaar onderwijs binnen een redelijke afstand beschikbaar is, onwenselijk is en dat zoveel mogelijk kinderen moeten kunnen deelnemen aan onderwijs op een school?
- Is het college voornemens eerder verleende vrijstellingen opnieuw te beoordelen wanneer deze moeten worden verlengd of wanneer daar een nieuw besluit over moet worden genomen? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
- Op welke wijze zal de gemeente toekomstige aanvragen voor een vrijstelling op grond van artikel 5b beoordelen in het licht van de recente uitspraak van de Hoge Raad?
- Maakt de gemeente inmiddels gebruik van de landelijke handreiking die naar aanleiding van deze uitspraak is opgesteld door Ingrado en de VNG?
- Verwacht het college dat de uitspraak zal leiden tot een afname van het aantal verleende vrijstellingen binnen de gemeente?
- Is het college bereid de gemeenteraad te informeren over de gevolgen van deze uitspraak voor het lokale leerplichtbeleid, de uitvoering daarvan en de ontwikkeling van het aantal vrijstellingen in de komende jaren?
Capaciteit openbaar onderwijs
Met de mogelijke sluiting van De Regenboog, en de realiteit dat de andere openbare basisscholen in Barneveld tegen capaciteitsgrenzen aanlopen, is het risico dat er niet voldoende plek is op openbare basisscholen en er daarom door ouders alsnog een beroep wordt gedaan op de vrijstelling van de leerplicht op grond van geloofsovertuiging. Daarom hebben wij de volgende vraag:
- Welke rol ziet het college voor zichzelf in het waarborgen van voldoende, toegankelijk en kwalitatief goed openbaar onderwijs, zodat een beroep op een vrijstelling op grond van geloofsovertuiging zoveel mogelijk wordt voorkomen?
Download.
